شخصیت شناسی انسان شکرگزار

الهه رفتار – خدایا سپاسگزارم بابت بارش باران و برف که باعث برکت و فراوانی و احساسات زیبا می شود  . خدایا شکرت …

الهه رفتار – افزایش نعمت از سوی خداوند قطع نگردد. مگر آنکه شکرگزاری بندگان قطع شود. امام باقر (علیه السلام)

دنیای انسان های شاکر، خالی از افکار منفی است

شکرگزاری سلامتی می آورد.

روانشناسان شکر را یک صفت شخصیتی دانسته و می گویند: شکر با مثلث منفی شناختی که در افسرده ها وجود دارد یعنی باورهای منفی درباره خود، درباره دنیا و درباره آینده ناسازگار است.

در آخرین لحظات سوار اتوبوس شد روی اولین صندلی نشست.

از کلاس های ظهر متنفر بود اما حداقل این حسن را داشت که مسیر خلوت بود…

اتوبوس که راه افتاد نفسی تازه کرد و به دور و برش نگاه کرد.

پسر جوانی روی صندلی جلویی نشسته بود که فقط می توانست

نیمرخش را ببیند که داشت از پنجره بیرون را نگاه می کرد …

به پسر خیره شد و خیال پردازی را مثل همیشه شروع کرد :

چه پسر جذابی! حتی از نیمرخ هم معلومه. اون موهای مرتب شونه شده

و اون فک استخونی . سه تیغه هم که کرده حتما ادوکلن خوشبویی هم زده…

چقدر عینک آفتابی بهش می آد… یعنی داره به چی فکر می کنه؟

آدم که اینقدر سمج به بیرون خیره نمیشه! لابد داره به نامزدش فکر می کنه…

آره. حتما همین طوره.مطمئنم نامزدش هم مثل خودش جذابه. باید به هم بیان (کمی

احساس حسادت…)

می دونم پسر یه پولداره… با دوستهاش قرار می ذاره که با هم برن شام بیرون.

کلی با هم می خندند و از زندگی و جوونیشون لذت می برن؛میرن پارتی، کافی شاپ، اسکی، چقدر خوشبخته!

یعنی خودش می دونه؟ می دونه که باید قدر زندگیشو بدونه؟!!
دلش برای خودش سوخت.احساس کرد چقدر تنهاست و چقدر بدشانس است
و چقدر زندگی به او بدهکار است. احساس بدبختی کرد. کاش پسر زودتر پیاده می شد…!!!
ایستگاه بعد که اتوبوس نگه داشت، پسر از جایش بلند شد.

مشتاقانه نگاهش کرد، قد بلند و خوش تیپ بود. ..

پسر با گام های نااستوار به سمت در اتوبوس رفت. مکثی کرد و چیزی را که در دست داشت باز کرد…

یک، دو، سه و چهار … لوله های استوانه ای باریک به هم پیوستند و یک عصای سفید رنگ را تشکیل دادند. ..

از آن به بعد دیگر هرگز عینک آفتابی را با عینک سیاه اشتباه نگرفت و به خاطر چیزهایی که داشت خدا را شکر کرد …

این داستان تنها نمونه ای از فراوان انسان هایی است که تنها با دیدن شرایط ظاهری خوب و مورد علاقه شان در یک فرد، آرزو جای او بودن را کرده و بدون این که به شرایط و دارایی های خود فکر کند جای او بودن  را  از خدا بخواهد . اما این که ما انسان ها، شکر نعمت‏های خدا را که از وظایف مهم هر بنده ای است فراموش کرده و به جای آن ترجیح می دهیم به نعمت ها و موهبت هایی که خداوند به دیگران داده، فکر کنیم نه تنها ناپسند و نهی شده است بلکه باعث از بین رفتن همان نعمت هایی که صاحبشان هستیم نیز می شود.

اصلی ترین پرسش روانشناسان در پژوهش های مرتبط با شکر گزاری این است که شکر و قدردانی به لحاظ روانشناختی چه نفعی برای انسان دارد؟ به تعبیر علمی تر کارکردهای شکر و از آن مهم تر مکانیسم های تاثیرگذار شکر بر سلامت جسمی و روانی چگونه است؟ روانشناسان برای پاسخ به این سوالات طی سال های اخیر به بررسی پرداخته و پیشرفت هایی هم کرده اند. به گفته این افراد شکر در بعضی از مردم به عنوان یک صفت شخصیتی است.

شکر و قدردانی چیست؟

از شکر تعریف های زیادی شده است ولی هنوز هم بر سر تعریف واحدی از آن توافق نیست. در یکی از بهترین تعریف ها شکر یا قدردانی را یک عاطفه یا هیجان می دانند که پس از آن روی می دهد که کسی که از جانب دیگران کمکی را دریافت می کند؛ کمکی که هزینه دارد،ارزشمند بوده و نوع دوستانه است.

این کمک رفتارهای پسندیده اجتماعی را تقویت می کند. در این تعریف گفته می شود که شکر زمانی روی می دهد که افراد به یک تشخیص می رسند، تشخیص این که در اثر نیک خواهی و مهربانی دیگران به نتایج مثبت ارزشمندی دست یافته اند.
این شناخت به همراه درک این نکته است که کاری که دیگری انجام داده، هزینه هایی هم برایش داشته است. پس شکر بعد شناختی و تعقلی هم دارد. بنابراین آن گاه که کسی برای ما کاری انجام می دهد، آگاهانه و از روی قصد و نیت از وی قدردانی و تشکر می کنیم.

اگر این تعریف را از تشکر و قدردانی بپذیریم، آن را در حیطه روابط بین فردی قرار داده ایم اما اخیر روانشناسان به این نتیجه رسیده اند که افراد وقتی به توانایی های خودشان فکر می کنند از داشتن آنها هم می توانند شاکر باشند. مثلا کم نیستند کسانی که صبح ها از خواب بر می خیزند، شکر می گویند. چنین موضوعی به فرد دیگری ربط ندارد و معطوف به انسان های دیگر نیست و از اینجا می توان گفت شکر هم در حیطه فردی و هم بین فردی مصداق دارد. یعنی آدم ها چه در تنهایی خودشان و چه در رابطه با دیگران می توانند شکرگزار باشند.
شکرگزارها چه شخصیتی دارند؟

محققان در بررسی بین ۵ عامل بزرگ شخصیتی و شکر به این نتیجه رسیده اند که افراد شاکر و قدردان کسانی هستند برون گرا و اجتماعی تر، پذیرفتنی تر، بازتر (دارای سعه صدر بیشتر) و وظیفه شناس. این افراد کمتر عصبی بوده و گرایش کمتری در مقایسه با افراد ناشکر به روان نژندی دارند.

آسیب های روانی و تشکر

در بررسی های روانی تشکر، نخستین یافته این است که شکر با مثلث منفی شناختی که در افسرده ها وجود دارد یعنی باورهای منفی درباره خود، درباره دنیا و در باره آینده ناسازگار است. به عبارت دیگر در کسانی که این سه گانه منفی وجود داشته باشد تشکر و قدردانی کمتر است. برای نمونه در مطالعه ای دیده شده که شاکر بودن از بعد مذهبی یا شاکر نبودن می تواند وضعیت چند اختلال روانی را در زندگی پیش بینی کند. به این معنی که شاکر بودن خطر ابتلا به افسردگی عمده، اضطراب، هراس، وابستگی به الکل و سوء مصرف یا وابستگی به مواد را کمتر می کند.

همچنین شاکر بودن با کمتر بودن خطر ابتلا به پراشتهایی عصبی رابطه دارد. جالب است بدانید بررسی ها نشان داده تدابیر و روش هایی که برای افزایش شکر به کار رفته تصویر بدنی را بهبود بخشیده اند و شاید همین موضوع باعث رابطه منفی پراشتهایی و شاکر بودن شده است. به این خاطر که کسانی که پراشتهایی عصبی دارند تصویر نادرستی از بدن خود دارند.

شکر سلامتی می آورد

متفکری می گوید تشکر چیزی است که به گذشته ها معنا می بخشد، به زندگی کنونی آرامش می دهد و رسالتی برای آینده خلق می کند. اگر چه در سال های اخیر به مسئله رابطه شکر و سلامتی روانی بسیار پرداخته شده ولی حقیقت آن است که درباره رابطه سلامتی جسمی و شکر بررسی چندانی انجام نگرفته است اما می توان از روی بعضی از شاخص های مشکلات جسمی به این رابطه پی برد. یکی از این ها علایم جسمی ناشی از استرس است. بررسی نشان می دهد که شکرگزاری سطح استرس به خصوص استرس ذهنی را پایین می آورد و از این طریق علایم جسمی و سلامتی جسمانی را هم تحت تاثیر قرار می دهد. شکر همچنین بر ساعات خواب و سرحال بیدار شدن هم اثر مثبت دارد. از آنجا که وجود افکار منفی در خوابیدن افراد مزاحمت ایجاد می کند افراد شاکر شناخت های منفی کمتر و شناخت ها مثبت بیشتری دارد و به نظر می رسد این وضعیت توجیه کننده رابطه شکر و خواب باشد.

چطور شکرگزار خوبی باشیم؟

اگر بپذیریم که شکر رابطه بسیار قدرتمندی با سلامت روانی و جسمانی دارد، پرسش این است که راه های افزایش آن چه هستند؟

1-نعمت های تان را بشمارید!

روزانه سه چیز را که طی روز برای تان اتفاق افتاده و از نظرتان اتفاق خوبی بوده است به طور مرتب و هر شب قبل از خوابیدن بنویسید و درباره آنها فکر کنید.
۲–سپاسنامه بفرستید!

چنانچه کسی برای شما کاری کرده و فرصت تشکر از وی را نداشته اید برایش نامه یا سپاسنامه ای بنویسید و در آن ضمن اشاره به کار مثبت آن فرد از اوقدردانی کنید. سپس نامه را شخصا برای او بخوانید یا نامه را به او برسانید و در حالی که خودتان حضور دارید از آن فرد نیکوکار تقاضا کنید نامه را بخواند.

3-قلک شکرتان را پر کنید!

قلکی تهیه کنید و اسمش را قلک شکر بگذارید. روزانه به جنبه های مثبت زندگی خود فکر کنید و به ازای هر مسئله مثبت و قابل تشکر مبلغی داخل قلک بیندازید.( این کار را می توان در معیت اعضای خانواده هم انجام داد) چون مسائل مثبت در زندگی هر کسی خیلی زیاد اتفاق می افتند، قلک خیلی زود پر می شود. قلک که پر شد، پول جمع آوری شده به مستمندی بدهید یا صرف امور خیریه بکنید . در حقیقت این روش یک شیوه ترکیبی از شکر، مهربانی و سخاوت است.

الهه رفتار -شکرگزاری باعث وفور نعمت و  مصونیت از فقر و تهیدستی است  . امام صادق (علیه السلام)