فواید شوخ طبعی

الهه رفتار – افراد شوخ طبع به لطف هوش کلامی بالا، مهارت هوشمندانه ای در انتخاب کلمات مناسب برای توصیف اتفاقات دارند .

شوخ‌ طبعی از مؤثر‌ ترین قالب‌ های بیان هنری است که به علت شیرینی و جاذبه خاص خود با اکثر خلق و خو های متفاوت افراد سازگار می شود و به همین دلیل مخاطبان بیشتری را به خود اختصاص می‌ دهد. همچنین با ابزار خنده ” که آثار جدی را از آثار غیر جدی و شوخ‌ طبعانه متمایز می‌ کند” انبساط روحی در مخاطب پدید می‌ آید و از این طریق با در دست گرفتن احساسات و عواطف وی، پیام خود را به طور غیرمستقیم بر باور وی منتقل می کند.مهارت مهم شوخ طبعی همانند همه مهارت ها نیاز به آموزش ، تمرین و تکرار دارد تا به عادتی رفتاری تبدیل شود .

شوخ طبعی چیست؟

پژوهشگران شوخ طبعی را به شکل های مختلف تعریف کرده اند. یکی از افرادی که در این حوزه تحقیقات زیادی داشته است، آقای دکتر رود مارتین (Rod A. Martin) است. دکتر مارتین ، شوخ طبعی را توانایی ایجاد و خلق شوخی، لذت بردن از انواع خاص محرک های خنده آور، تمایل به گفتن جوک و سرگرم کردن دیگران، تمایل به خندیدن مکرر و غیره تعریف می کند. همچنین هر نوع ارتباط خنده آور را شوخ طبعی می داند.

از نظر کراوفوردلانگ(Crawford Long)  دیگر محقق شناخته شده ی این حوزه، شوخ طبعی هر نوع ارتباط کلامی یا غیر کلامی می باشد که موجب شناخت مثبت یا پاسخ موثر ازشنونده می شود.

به طور کلی :

ﺷـﻮخ ﻃﺒﻌـﻲ ﻣﻜـﺎﻧﻴﺰم دﻓﺎﻋﻲ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻳﺎﻓﺘﻪای اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ اﻓﺮاد ﻛﻤﻚ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﺗﺎ ﺑﺎ ﺗﻌﺎرضﻫﺎی ﻫﻴﺠﺎﻧﻲ ﻳﺎ ﻋﻮاﻣﻞ ﻓـﺸﺎرزای بیروﻧﻲ از ﻃﺮﻳﻖ اﻫﻤﻴﺖ دادن ﺑﻪ ﺟﻨﺒﻪﻫـﺎی ﻃﻨﺰآﻣﻴـﺰ و ﺳـﺮﮔﺮم ﻛﻨﻨـﺪه ﻣﻘﺎﺑﻠـﻪ ﻛﻨﻨـﺪ.

چرا عده‌ ای ذاتا شوخ طبع ترند؟

اجداد ما باور داشتند که خلق هر انسانی را تناسب بین چهار مزاج بدن تعیین می‌کنند که آن‌ها را با نام‌های دم، بلغم، صفرا و سودا می‌شناسیم. در نتیجه بعضی افراد عصبانی‌ترند، بعضی شوخ‌طبع‌ترند، بعضی خونسردترند و… . حس شوخ طبعی به این دلیل در انسان‌ها تکامل پیدا کرد که موقعیت‌های سخت را آسان می‌کرد. انسان به کمک این ویژگی توانست از فشار و استرس مواجه با مسائل جدی و سخت بکاهد و جنجال‌برانگیزترین نکات را با چاشنی شوخی مورد هدف قرار دهد.

فواید شوخ طبعی

ممکن است همه ما به شوخ طبعی علاقه مند باشیم. اما اینکه خودمان یک فرد شاد و شوخ باشیم، کار سختی است، و شاید با شخصیت ما جور نباشد. زمانی که به فایده های شوخ طبعی فکر می کنیم، می توانیم این حس را در خودمان بیشتر کنیم. پیش از هر چیز باید بدانید که، شوخ طبعی یک هوش هیجانی و کلامی است. اینکه ما روی صحبت ها و هیجان های خودمان کنترل  داشته باشیم، و به آن ها مسلط شویم یک مهارت است.در ادامه برخی از مهم ترین فواید شوخ طبعی را ذکر کرده ایم تا برای یادگیری و تقویت این مهارت کلامی ، دلیل و چرایی محکمی داشته باشیم.

1. افزایش اعتماد به نفس

در مقاله ای که در سال 2016 که در ژورنال شخصیت و روانشناسی اجتماعی منتشر شده است ، محققان متوجه شده اند که گفتن جوک های خنده دار و مناسب می تواند وضعیت شما را ارتقا بخشد زیرا باعث می شود شما اعتماد به نفس بیشتری پیدا کنید و احساس شایستگی بیشتری داشته باشید. پژوهشهای دانشکده بازرگانی راس نشان می دهد که شوخ طبعی کمک می کند افراد خود را واجد صلاحیت بیشتری برای تاثیرگذاری روی گروههای مالی احساس کنند.

محققان متوجه شده اند که گفتن جوک های خنده دار و مناسب می تواند وضعیت شما را ارتقاء بخشد.

2. بهبود خواب و تقویت ایمنی

خندیدن صمیمانه و بسیار زیاد فواید جسمی دیگری به همراه دارد: تحقیقات نشان می دهد که این امر همچنین باعث بهبود کیفیت خواب می شود. به طور کلی، خنده های گسترده باعث افزایش سیستم ایمنی بدن می شوند که باعث مقاومت شما در برابر بیماری می شود. بنابراین، با خندیدن انجام کاری که به نظر یک فعالیت بی ضرر است  شما سلول های تولید کننده آنتی بادی را افزایش می دهید و اثر سلول های T را در بدن خود افزایش می دهید. این سلول ها مانند ارتش دفاع برای مقابله با بیماری عمل می کنند.

3. استرس را کاهش می دهد.

شواهد بالینی نشان می دهد که شوخ طبعی هورمون های استرس را کاهش می دهد. کورتیزول یک هورمون استرس اصلی است که وقتی استرس دارید در سراسر بدن شما گردش می کند. کاهش سطح کورتیزول مهم است زیرا سطح بالایی از کورتیزول از سیستم ایمنی بدن شما مالیات می گیرد. وقتی مشغول چیزی خنده دار هستید، نمی توانید به طور همزمان روی موقعیت های منفی تمرکز کنید. بنابراین، مداخلات خنده دار شما را از نگرانی خلاص می کند. این فضا، مکانی که می توانید استرس خود را پایین بگذارید و نفس بکشید، به خودی خود یک مزیت است.

4. می تواند انتقاد را تقریباً خوشایند جلوه دهد.

استادیار روانشناسی دانشگاه مینه سوتا به این نتیجه رسیده است که اگر می خواهید از یک فرد انتقاد کنید به شکلی که ناراحت نشود، بهترین سنگر برای شما استفاده از حس شوخ طبعی است.

5. کمک به پیوندهای اجتماعی

یکی از برترین روشها برای برقراری ارتباط، ایجاد پیوندهای اجتماعی است. درواقع با کمک استفاده از حس شوخ طبعی می تواند پیوندهای اجتماعی دقیق و محکمی برقرار کنید. البته مرزی باریک بین شوخ طبعی و رفتار توهین آمیز وجود دارد اما اگر بتوانید این مرز را رعایت کنید در برقراری پیوند اجتماعی بسیار موفق خواهید بود.

6. شما را باهوش تر نشان می دهد

طعنه و طنز به طور یکسان یک ویژگی مشترک دارند: آنها نیاز به تفکر خلاق دارند که به سرعت در کلامتان جاری می شوند. بنابراین در موقعیت های پیچیده وقتی به طنز متوسل می شوید باهوش تر به نظر می رسید. اغلب مدیران موفق در جلسات کاری یا در سخنرانی های خود هر چند دقیقه یکبار یک مثال طنز آمیز مطرح یا شوخی می کنند.

در موقعیت های پیچیده وقتی به طنز متوسل می شوید باهوش تر به نظر می رسید.

تکنیک های ناب شوخ طبعی

به طور کلی شوخ طبعی یکی از تاثیرگذارترین قالب هایی است که به خاطر جاذبه ای که دارد با بیشتر روان ها سازگار است و به همین خاطر است که مخاطبان بیشتری را به خود اختصاص می دهد. همچنین نوعی خنده ابزاری محسوب می شود که آثار درام را از طنز متمایز می کند. بنابراین انبساط روحی در مخاطب آشکار شده و با این کار که احساسات و عواطف را در دست می گیریم می توانید پیام تان را به طور غیر مستقیم به مخاطب بقبولانید. در ادامه به برخی از مهم ترین و ساده ترین راهکارهای یجاد و تقویت این مهارت کلیدی می پردازیم.

1. دوستان بامزه

همه ما دوستانی داریم که همیشه برای خنده خوب هستند. چه چیزی آن‌ ها را خنده دار می‌ کند؟ وقتی آنها را می‌ بینید، با دقت به چیزهایی که آنها را خنده دار می‌ کند توجه کنید. آیا لحن صدا، زبان بدن، محتوا، رفتار عمومی، یا چیز دیگری است که آنها را به طور طبیعی خنده دار می کند. تشخیص اینکه چه چیزی آنها را خنده دار می‌ کند، سر نخ‌هایی را برای اینکه چگونه می‌ توانید به طور طبیعی خنده دار باشید نیز ارائه می‌ دهد.

2. بازی با کلمات

بسیاری از اوقات موضوعات خنده دار در قالب اشتباهات زبانی یا بازی با کلمات شکل می گیرند. بازی با کلمات کنایه آمیز به صورت عمدی انجام می شود تا با استفاده از شیطنت موجود در کلام افراد را بخنداند. این نوع بازی با کلمات در انواع جوک ها و عبارات دو پهلو استفاده می شود که بازگو کردن اکثر آنها در این مقاله مناسب عموم خوانندگان نخواهد بود.

3. خودتان را در صحبت‌ها به خوبی بیان کنید.

هنگامی که یک داستان طنز آمیز یا حتی یک داستان معمولی تعریف می‌کنید، این فرصت را داریدکه به تصویر سازی مخاطب کمک کنید. اگر می‌توانید تقلید صدا کنید، از چند صدا استفاده کنید، لهجه‌ها را تقلید کنید. با این کار حتی اگر خنده دار هم نباشید حداقل جذاب خواهید بود و این خود به تنهایی برد مهمی است.

4. مخاطب را بشناسید .

مهم‌ ترین اصلی که باید رعایت کنید این است که هنگام شوخی به مخاطبان خود توجه کنید. شما باید قبل از بیان هر حرفی ابتدا مخاطبان‌ تان را بشناسید و موقعیت را بررسی کنید. برای مثال نمی‌ توانید شوخی‌ هایی که در جمع دوستان و هم‌ سن و سالان‌ تان تعریف می‌ کنید را در جمع خانواده و افراد مسن نیز تعریف کنید.

برای شناخت مخاطب لازم است به سن، جنسیت، فرهنگ، موقعیت اجتماعی، میزان درآمد، میزان تحصیلات و عقاید و باورهای او توجه کنید تا بتوانید در موقعیت‌ های مناسب از شوخی‌ های به جا و مناسب استفاده کنید.

5. مبالغه بر صحبت قبلی در موقعیت جدید

یعنی وقتی یک نفر یک چیزی را قبلاً گفته، بعداً آن را بزرگ کنیم و هی بگوییم. مثلاً قبلا گفته وجود پرنده در خونه، آرامش بخشه. بعد که به خانه شان رفتیم و دیدیم آن پرنده با سرو صداش خانه را روی سرش گذاشته، مدام با مبالغه بگوییم: پرنده آرامش بخشه؟! البته فقط تا جایی ادامه دهیم که دیگر خنده ها کم شده است. چون بیشتر از آن بی مزه می شود!

شوخ طبعی در محیط کار

به نظر شما چه می‌ شود اگر شوخی در محیط کار جریان پیدا کند؟ شاید به نظر بیاید که رشته کار دارد از دست می‌رود. درست است که این چند دقیقه به کار نمی‌گذرد. اما بین یک محیط خشک و ساکت در مقابل محیطی شاد و سرزنده در مجموع چقدر بیشتر کار انجام می‌ شود؟

بر اساس تحقیقات مختلف اینطور استنباط می‌ شود که هم مدیران هم کارمندان موافق شوخ طبعی در محیط کار هستند. نظرسنجی‌ ها نشان می‌ دهد ۹۱ درصد مدیران، شوخ طبعی را برای پیشرفت شغلی ضروری می‌ دانند، و ۸۴ درصد از آن‌ ها اعتقاد داشته ‎‌اند انسان‌ های شوخ طبع بهتر کار می‌ کنند.

براساس تحقیقات مختلف اینطور استنباط می شود که هم مدیران ، هم کارمندان  موافق شوخ طبعی در محیط کار هستند.

چگونه از این اتفاق در محیط کار بیشترین بهره را ببریم؟

اولین مورد که باید رعایت کنید این است که بدانید هر کس به شیوه خودش حس طنز دارد. همه انسانها کمدین نیستند و این نباید باعث بشود هیچ تلاشی برای شوخی کردن و خنداندن همکارانمان نکنیم.

قدم بعدی این است که سبک شوخ طبعی خودتان و دیگران را بشناسید. آیا بی محابا شوخی می کنید یا به جا و با توجه به موقعیت؟

سومین قدم این است که موقعیت شناسی شوخی را با مشتریان، شرکای کسب و کار و طرف های مذاکره خود به کار ببرید.

شوخ طبعی در اسلام

اسلام، شوخی را تا زمانی تأیید کرده است که با گناه دیگری مانند تحقیر،‌ تمسخر، افترا، غیبت و مانند آن همراه نباشد. رسول گرامی اسلام با سفارش یاران خود به شوخ طبعی، به مقدار ضرورت، خود نیز با آنان شوخی می‌کردند.

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «هیچ مؤمنی نیست مگر این که در او «دُعَابَه» است. راوی از امام پرسید: دعابه چیست؟ حضرت فرمود: یعنی مزاح و شوخی. “بحارالانوار، ج 73، ص 60”

برای این که بتوان با حفظ شخصیت خود، دیگران را خنداند و از پیامدهای منفی شوخی در امان ماند، باید آداب و حدود شوخی را رعایت نمود، که در اینجا به برخی از آنها اشاره می کنیم:

1. خارج نشدن از مرز حق و صداقت

گرچه در آموزه های دینی و اخلاقی اسلام، شوخی مورد تأیید است ولی می باید جهت دار، مفید و سازنده باشد. اسلام هرگز اجازه نمی دهد در شوخی بی ادبی، حرف بیهوده و سخنان نیش دار و باطل استفاده گردد.

پیامبر گرامی اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم)می فرمایند :»  من مزاح می کنم، ولی جز حق نمی گویم». “مکارم الاخلاق، ص 21 “

این سخن، هم نشان دهنده مزاح در سیره رسول خداست، هم رعایت حد و مرز آن. پس خارج نشدن از مرز حق و صداقت از اهمیت بالایی برخوردار است .

2. دوری از تمسخر

ممکن است برخی از راه برداشتن وسایل دیگران با آنان شوخی کنند و از راه ترساندن آنان، خودشان بخندند. در چند مورد نقل شده که اصحاب پیامبر خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) این گونه شوخی کردند و حضرت، ناراحت شده، آنان را از این گونه شوخی ها برحذر داشتند.

در روایت آمده است که جمعی از اصحاب با رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) نشسته بودند. مردی بلند شد برود، کفش خود را فراموش کرده بود که کجا گذاشته است. یک نفر آن را برداشت و زیر پای خود پنهان کرد. آن مرد سراغ کفش خود را گرفت و بقیه گفتند: ما آن را ندیده ایم. پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود: این چه کاری است می کنید؟ آن شخص گفت: یا رسول الله! با او شوخی می کنیم. حضرت فرمود:«ترساندن مؤمن چه معنا دارد».

3.رعایت تناسب سنی و جنسی در شوخی

در شوخی بهتر است با افراد هم سن و هم جنس خود شوخی کنند. برای مثال، افراد کوچک تر با بزرگ تر خود شوخی نکنند یا مرد نامحرم نباید با زن نامحرم شوخی کند.

ابوبصیر می گوید: در کوفه، به یکی از بانوان درس قرآن می آموختم. روزی با او شوخی کردم. پس از آن، خدمت امام باقر (علیه السلام) رسیدم. آن حضرت فرمود: «این چه سخنی بود که به آن زن گفتی!» من از شدت شرم، صورتم را با دستم پوشاندم.

4. میانه روی در شوخی

هر چیزی و از جمله شوخی و خنده، اگر از حد خود بگذرد، پیامدهای ناگواری خواهد داشت. قهقهه زدن و خندیدن زیاد، موجب قساوت قلب و مردن دل می گردد و هیبت و وقار انسان را از بین می برد.

امام علی (علیه السلام ) می فرمایند : افراط کردن در شوخی حماقت است.

شوخ طبعی در روانشناسی

شوخ طبعی که به عنوان یکی از مفاهیم پر کاربرد در روانشناسی به شمار می رود، ریشه در متون علمی گذشته دارد. ریشه شوخ طبعی  از کلمه لاتین Humere به معنای «جاری کردن» و «رطوبت داشتن» آمده است.

به اعتقاد مزلو، یکی از اساسی ترین و مهم ترین نیازهای آدمی، خودشکوفایی، یعنی تحقق و برآورده کردن همه قابلیت ها و توانایی های بالقوه خود می باشد. از نظر مزلو، یکی از ویژگی های افراد خود شکوفا، داشتن شوخ طبعی فلسفی و غیر خصمانه است؛ آن ها آنچه را که از نظر افراد عادی خنده دار است، خنده دار نمی دانند. از این رو، مزاح خصمانه، مزاح برتری طلبانه و مزاح خارج از نزاکت آن ها را نمی خنداند.

آلپورت:به عقیده آلپورت، اگر فرد روان رنجور، خندیدن به خود را یاد بگیرد، ممکن است این راهی برای مدیریت خود و به دنبال آن درمان او باشد.

چیزی که بیشتر از همه در زندان، مایه شگفتی بود، روحیه مزاح و شوخی در بین اسرا بود که باعث حفظ جان می شد. در واقع شوخی، یکی دیگر از سلاح های روح است که بیش از هر چیز دیگری در ساخت بشر می تواند انسان را از شرایط سخت موجود، جدا سازد و به او توانی بخشد تا در برابر هر گونه سختی ها و زشتی ها برخیزد، ولو اینکه چند ثانیه باشد.

وایلانت:وایلانت (۱۹۷۷) به عنوان یک روانپزشک، در کتاب “تطبیق با زندگی” خود می نویسد:“

شوخی و خنده، از جمله ساز و کارهای اساسی در مقابله با استرس یا فشار روانی می باشد که نه تنها باعث رفع تنش شده، بلکه افکار منفی را از فرد دور می سازد.”

به اعتقاد او، شوخی و بذله، یکی از بهترین سلاح های دفاعی انسان است که تقریبا اکثر انسان ها آن را به عنوان یکی از قوی ترین پاد زهرها برای برخورد با مصائب و مشکلات زندگی، به حساب می آورند.

شوخ طبعی خوب است یا بد؟

یک آدم متشخص به نحو مناسب و متناسبی بذله گو و شوخ طبع است.شوخ طبعی و بذله گویی از اهم راهکارهای بهسازی ارتباط است. هیچ چیز به اندازه شوخی، یخ یک رابطه را باز نمی کند. اما نوع شوخی و نوع بیان و تناسب شوخی با طرف مقابل به شدت حائز اهمیت است و در صورت غفلت از آن ممکن است حتی به تخریب رابطه نیز منجر شود.

یک آدم متشخص وقتی در جمعی قرار می گیرد نباید با شوخی ها و حاضر جوابی های افراطی خود ، افراد حاضر یا عقاید یا ظاهرشان یا مسائلی را که برایشان مهم است مستقیم مورد حمله قرار دهد. وی برای چنین منظوری، هیچ گاه به لودگی یا شکلک درآوردن یا به کار بردن کلمات رکیک نمی پردازد، بلکه در همان مقام تشخص، چنان شوخی می کند که دیگران از خنده ریسه می روند. این رفتار، حضور شخص را در جمع خوشایند می کند و در ذهن دیگران تصویری از او به جا می گذارد که تداعی آن همواره با احساس خشنودی، رضایت خاطر و شادمانی همراه است.

الهه رفتار – روشن و واضح است گفتن لطیفه هایی که قوم خاص یا جنس خاصی را مورد تمسخر قرار می دهد، به هیچ عنوان پسندیده نیست و یک آدم متشخص برای شوخی کردن هرگز از چنین روشی استفاده نمی کند؛ بلکه هنر چنین شخصی طنز پردازی در لحظه است؛ یعنی از همان موقعیتی که در آن قرار دارد می تواند فضایی طنز آلود بسازد.