شخصیت شناسی افراد کنجکاو (فضول)

الهه رفتار – درزندگی اگر آرامش می خواهی مراقب مردم نباش … اگر ادب می خواهی در کار کسی دخالت نکن ،… اگر پند زندگی می خواهی در برابر آدم های احمق سکوت کن …

فضولی ذاتی است یا یادگرفتنی؟

فضولی یا کنجکاوی، در حقیقت یک احساس ذاتی درونی است که آن را به ندرت دریچه های کم سن و سال می بینید. همه دوست دارند از آنچه نمی دانند سر دربیاورند. بچه ها هر سوالی ممکن است بپرسند یا به هر چیزی سرک می کشند اما به مرور زمان، قوانین زندگی اجتماعی را یاد می گیریم، حریم خصوصی را درک می کنیم و زندگی خودمان هم جهت دارتر می شود؛ یعنی سعی می کنیم انرژی و وقت مان را صرف چیزهایی کنیم که به هدفمان بیشتر مربوط است. در نتیجه با گذشت زمان بیشتر و بیشتر یاد می گیریم که بیش از اندازه ای که اجتماع و خانواده برایمان تعریف کرده اند، کنجکاوی نکنیم.

از همین تعریف معلوم است که بسته به سبک زندگی خانواده و فرهنگ جامعه، حد فضولی متفاوت است. برای مثال در بعضی فرهنگ ها، اینکه از کسی بپرسی چقدر درآمد دارد خیلی عادی است اما در بعضی فرهنگ ها فضولی و رفتاری زننده است.

مرز باریک خبر گرفتن از یکدیگر و فضولی

در عین اینکه هر روز با مدرنتر شدن زندگی، فضولی را ناپسندیده تر می دانیم، بیشتر و بیشتر هم درگیر شبکه های اجتماعی می شویم که حریم خصوصی خیلی در آنها معنایی ندارد. واقعا دو دلی سختی است که آدم دائم و هر روز دچارش می شود: اگر نپرسم، می گویند صمیمی نیست، برایش مهم نیست، توجه نمی کند و … اگر بپرسم، فکر می کنند من آدم فضولی هستم، جواب سربالا می دهند، سرسنگین جواب می دهند و …

در واقع فقط کسی که می خواهد بپرسد بلاتکلیف نیست، کسی که می خواهد جواب بدهد هم گاهی نمی داند به این سوال باید صمیمانه و راحت جواب بدهد یا طوری به طرفش بفهماند که وارد حریم خصوصی من نشو! همین بلاتکلیفی در به اشتراک گذاشتن اطلاعات در دنیای مجازی هم دیده می شود. در نهایت شاید کاربردی ترین جواب این باشد که قانون کلی وجود ندارد.

بسته به فرد، نوع رابطه و موقعیت، تعریف صمیمیت و فضولی می تواند مرتبط باشد. پس قبل از هر چیزی باید سطح دوستی و ارتباطات را معلوم کرد.

چرا سوالات بعضی ها انگار فضولی نیست؟

تعریف فضولی به نوع شخصیت هم ربط دارد. بعضی ها خیلی برونگرا و پرشور و پرهیجانند، همه جا با سروصدا همه چیز را اعلام می کنند و خیلی هم با هیجان حرف می زنند. این افراد معمولا وقتی سوالی می کنند، زیاد به بقیه احساس فضولی کردن نمی دهند. شاید چون خودشان هم چنین تصویری ندارند اما برعکس آدم هایی که خیلی آرام و منطقی به نظر می رسند و بی دلیل حرف نمی زنند، اگر همان سوال را بکنند، هم خودشان عذاب وجدان فضولی کردن می گیرند، هم به بقیه این حس را منتقل می کنند که این سوال سوالی معمول برای پرسیدن نبود. پس اگر آدم فضولی هستید، سعی کنید شلوغ و پرهیاهو و شاد هم باشید!

7 گام مدیریت فضولی

1- احساس فضولی تان را کشف کنید

اگر بی قرار شدید چیزی را بدانید، با خودتان روراست باشید و بپذیرید که دارید فضولی می کنید و می خواهید اطلاعاتی را بدانید که مربوط به حریم شما نیست.

2- احساس فضولی تان را بپذیرد

خیلی ها به محض اینکه حس می کنند قرار است فضولی کنند، مثل والدینی که سر بچه شان فریاد می کشند، شروع می کنند در ذهن شان سر خودشان داد زدن، که چرا فضولی می کنی؟ به تو مربوط نیست و … بنابراین احساس فضولی تان را بپذیرد. برای اینکه بتوانید تصمیم درستی بگیرد، نباید با خودتان مشاجره درونی کنید. زیرا بر رفتار بیرونی تان اثر می گذارد. آن وقت ممکن است زیادی ساکت شوید؛ طوری که در آن جمع خیلی از سوال کردنتان بدتر باشد!

3- حواستان به زبان بدن تان باشد

رفتارها گاهی بیشتر از زبان نشان می دهند که در فکرتان چه می گذرد. زل زدن از آن رفتارهایی است که موقع فضولی خیلی خودش را نشان می دهد.اگر هنوز مشغول ارزیابی هستید، یا اینکه قصد ندارید فضول به نظر برسید، مراقب مدل نشستن و نگاهتان باشید. بهتر است خودتان را به کار دیگری سرگرم کنید. اگر مشغول صحبت با دیگری شدید، هی برنگردید و سوژه فضولی تان را برانداز کنید!

4- موقعیت را بررسی کنید

وقتی توانستید احساس فضولی خودتان را به رسمیت بشناسید، می توانیدبه ارزیابی موقعیت بپردازید. آیا این نوع سوال ها در این جمع مرسوم است؟ آنچه می خواهید بپرسید خیلی شخصی و خصوصی است؟ می توانیدفرض کنید اگر کسی در همین جمع همین موضوع را از شما سوال کند، شما چه احساسی خواهید داشت. اگر رنجیده می شوید، یا بهتان برمی خورد، شما هم نباید بپرسید. همه مثل شما نیستند، پس کمی هم باید به شناختی که از فرد مورد نظر دارید، رجوع کنید.

5- میزان مفید بودن خود را ارزیابی کنید

گاهی موقعیت بین فردی است. برای مثال دو نفر بحث می کنند، در این موارد باید از خودتان بپرسید که مداخله شما چه کمکی می تواند بکند. آیا شرایط را بهتر می کند؟ مداخله شما همه چیز را علنی می کندیا باعث دلخوری می شود؟ اگر آنقدرها مفید نیست، از کنجکاوی زیاد و زل زدن به آنها بپرهیزید و حتی جایتان را هم عوض کنید. مگر اینکه حس کنید خطری در این بحث ها هست که بهتر است در همین نزدیکی باشید!

6- موارد اضطراری را سریع شناسایی کنید

در مواردی عدم مداخله دیگری می تواند سلامت و زندگی یک نفر را به خطر بیندازد. برای مثال وقتی کسی حالش خوب نیست، وقتی دو نفر مشغول دعوا هستند، یا وقتی کسی آنقدر خشمگین است که کنترل رفتارش را از دست داده است، یا … در این موارد، حتی فکر فضولی را هم نکنید. پای سلامتی یا حتی جان یک انسان در میان است. هر کاری از دست تان برمی آید انجام دهید؛ البته زیاده روی نکنید.

7- بیان و زبان بدن مناسب داشته باشید

اگر با صدای آهسته، با سر خم شده یا دهان کج شده سوال کنید؛ یعنی خودتان هم قبول دارید که در حال فضولی هستید، سریع به دیگری هم این احساس را منتقل می کنید. در عوض اگر خیلی معمولی بایستد، دستانتان از هم باز باشند، احساس راحتی داشته باشید، لبخند بزنید و حتی اگر خیلی صمیمی هستید، چشمکی بزنید، طرف مقابل احساس راحتی می کندو ممکن است بیشتر نیاز فضولی تان برطرف شود!

شما چقدر فضول هستید؟!

1- تصور کنید صبح خواب مانده اید و دیرتان شده است. هنگام خروج از خانه در همسایگی صدای دعوا می شنوید. آیا می ایستید تا ببینید موضوع از چه قرار است؟

بله (10)        خیر (0)

2- به منزل دوست تان رفته اید و او از اتاق خارج می شود. روی لپ تاپ او صفحه ای باز است که عکس فردی در آن جلب توجه می کند. آیا نگاهی به آن می اندازید؟

بله (10)        خیر (0)

3- در اتوبوس یا تاکسی نشسته اید و فرد کناری شما مشغول مطالعه است. در این شرایط چه می کنید؟

– به طور مستقیم به آنچه او مطالعه می کند خیره شده وشما هم همراه او مطالعه می کنید. (10)

– هر از چندگاهی نگاهی دزدکی می اندازید تا ببینید او چه چیزی مطالعه می کند.  (5)

– کاملا بی تفاوت رفتار می کنید. (0)

4- اگر شما بدانید که یکی از دوستانتان چیزی را از شما پنهان می کند، چه می کنید؟

– هر طور شده سعی می کنید سر از کار او درآورید. (10)

– اگر صحبتی درباره آن پیش بیاید، کنجکاو می شوید. (5)

– رازهای دیگران، مسائل شخصی آنهاست و سعی نمی کنید وارد حیطه خصوصی آنها شوید. (0)

5- اگر در خیابان با یک مکان عمومی دیگر، دعوا یا تصادفی شود، نزدیک می شوید تا ببینید جریان چیست؟

بله (10)        خیر (0)

6- اگر در سالن سینما، یکی از دوستانتان را با فرد غریبه ای ببینید، کنجکاو می شوید که غریبه چه کسی است؟

بله (10)        خیر (0)

7- آیا معمولا درباره قیمت و محل خرید چیزهایی که دوستانتان می خرند پرس و جو می کنید؟

بله (10)        خیر (0)

8- کیف دیگران را بدون اجازه خودشان گشته اید؟

بله (10)        خیر (0)

9- اگر رمز لپ تاپ یا موبایل دوستانتان را داشته باشید، سری به اطلاعات آنها می زنید؟

بله (10)        خیر (0)

10- با دوست تان مشغول مکالمه تلفنی هستید که مجبور می شوید مدتی منتظر بمانید تا او پشت خطی اش را جواب بدهد. وقتی به مکالمه شما برمی گردد از او می پرسید چه کسی پشت خط بود؟

بله (10)        خیر (0)

چطوربه خودم نمره بدهم؟

حالا امتیاز گزینه هایی را که انتخاب کرده اید با هم جمع بزنید:

اگر امتیاز شما بین 0 تا 30 باشد: شما اهل دخالت در کارهای دیگران نیستید. فکر می کنید مسائل خصوصی دیگران برایتان جالب نیست یا آنقدر به حیطه خصوصی آنها اهمیت می دهید که خودتان را مجازنمی دانید آن را مخدوش کنید. شاید هم آنقدر سرتان گرم است که وقت فکر کردن به مسائل دیگران را ندارید.

اگر امتیاز شما بین 35 تا 70 باشد: شما فرد کنجکاوی هستید اما تلاش می کنید زیاد در کارهای دیگران دخالت نکنید. اما گاهی اوقات این کنجکاوی آنقدر شدید است که نمی توانید جلوی خودتان را بگیرید و گاهی سرکی به کار دیگران می کشید اما این کار همیشگی نیست. اگرچه حواستان باشد زیاده روی در آن می تواند شما را دچار دردسر کند.

اگر امتیاز شما بین 75 تا 100 باشد: شما عاشق این هستید که همه چیز را درباره همه بدانیدو برای این کار هر چه از دست تان بربیاید انجام می دهید. شما از آن دسته افراد هستید که مراقب دیگران هستند و حتی بعضی مواقع به طور مستقیم از دیگران درباره مسائل خصوصی شان سوال می کنند. اگر شما به عنوان فرد فضولی در جمع دوستان و آشنایانتان معروف نشده اید، احتمال اینکه چنین لقبی به شما اختصاص پیدا کند بسیار زیاد است.

با افراد فضول چطور برخورد کنیم؟

حتماٌ شما هم با افرادی مواجه شده‌اید که سرشان در زندگی دیگران است، راجع به زندگی خصوصی دیگران نظر می‌دهند و دائماً در آن سرک می‌کشند.

به نظرتان با چنین افرادی چطور باید برخورد کرد؟

سوالاتی که دوست نداریم به آن جواب بدهیم!

به طور کلی سؤالات زیادی هست که دیگران ممکن است از ما بپرسند و پاسخ دادن به آن‌ها برای ما آزار دهنده باشد.

سوالاتی از این قبیل:

چرا بچه‌دار نمی‌شوی؟

درآمدت چقدر است؟

پس چرا ازدواج نمی‌کنی؟

‏چرا بینی‌تو عمل نمی‌کنی؟

چرا چاق شدى؟

چرا پس انداز نمی‌کنی؟

چرا انقدر لاغرى؟

چرا سیگار می‌کشى؟

چرا رژلب قرمز می‌زنی؟

خونه‌تون چند متره؟

فلانی به نظرت از کجا پول آورده همچین ماشینی خریده؟

چرا پول داده پای ماشین؟

چرا این همسایه بغلی آنقدر رفت و آمد دارن؟

چرا چرا چرا؟

و…

 بستگی دارد…

اینکه چه فردی با چه جایگاهی چنین سوالاتی از شما بپرسد، مهم است.

مثلاً راجع به دیر آمدن به خانه یا نوع پوشش، اگرچه حق انتخاب و ‌آزادی داریم، اما نوع برخوردمان موقعی که پدر یا مادرمان بپرسد با موقعی که یک غریبه چنین سوالی از ما بپرسد، باید متفاوت باشد.

بدون شک پدر یا مادر، ما را دوست دارند و بهتر است آن‌ها را با جواب‌های مناسب، متقاعد کنیم.

اما در پاسخ به غریبه‌ها بهتر است به گفتن «این انتخاب من است و به کسی مربوط نیست» اکتفا کنیم و از قضیه بگذریم. پاسخ قاطعانه و در عین حال محترمانه کمک می‌کند تا فرد سؤال کننده، دیگر کمتر به خود اجازه دخالت در زندگی شخصی دیگران را بدهد.

 منطقی نیست…

با هر توجیه منطقی و غیرمنطقی، بعضی از ما ایرانی‌ها عادت کرده‌ایم در کارهایی که اصلاً به ما مربوط نمی‌شود، دخالت کنیم که شاید مربوط به این مساله می‌شود که ذهن ما از کودکی، کاملاً قضاوتگر و برچسب زننده به دیگران تربیت می‌شود و با آموزش‌های غیرمستقیم و رفتارهایی که در رابطه با خود ما صورت می‌گیرد، این رفتار یا ویژگی منفی در ما شکل می‌گیرد و به صورت ناخودآگاه، هرچند خود دوست نداشته باشیم نیز این رفتار را خواهیم داشت و تکرار می‌کنیم.

 دخالت در حریم شخصی دیگران ممنوع!

کلمه دخالت یعنی تجاوز به حریم شخصی افراد، البته در جامعه ما برای اکثر افراد این کلمه مترادف با راهنمایی‌کردن است. در حالی که دخالت‌کردن تنها در صورتی مناسب است که خطری جدی فرد یا جامعه را تهدید می‌کند.

 مهم‌ترین دلیل: خجولی!

شاید یکی از مهم‌ترین دلایلی که باعث می‌شود دیگران در کارهای ما اجازه دخالت به خود بدهند، «خجولی» است. خجولی همیشه به معنای این نیست که خجالت بکشیم. گاهی همین که نتوانیم از حق خودمان دفاع کنیم، اینکه نتوانیم جواب خوبی به دخالت دیگران بدهیم هم می‌شود خجولی و ریشه در اعتماد به نفس پایین ما دارد!

طنز، یک تکنیک عالی!

یکی از تکنیک‌هایی که خیلی وقت‌ها از آن استفاده نمی‌کنیم، استفاده از طنز است.

(حواستان باشد در پاسخ به افراد بزرگسال یا محترم، شوخی بد نکنید )!

مثال:

در پاسخ به «چرا بچه دار نمیشی؟» می‌توانیم بگوییم: «عه! یادم رفته بود! خوب شد گفتی!»

در پاسخ به «چرا شلوارتو گرون خریدی؟» بگویید: «چون کسی گرون‌ترش رو نداشت!»

و مثال‌های دیگری که خودتان می‌توانید برای آن پاسخ مناسب پیدا کنید….

در مورد همسران چطور؟

افرادی که در خانواده‌های مداخله‌گر پرورش یافته‌اند، بی‌شک به استقلال همسر خود احترام نمی‌گذارند و به حکم دوست داشتن و علاقه‌مند بودن به هر طریقی در کارهای او دخالت می‌کنند.

باید بدانیم که دخالت در هر کار جزئی همسرمان هم می‌تواند مصداق فضولی یا نقض حریم شخصی او تلقی شود.

یک زندگی مشترک به 50 درصد اشتراک و 50 درصد استقلال نیاز دارد. اگر هر یک از زوج‌ها با این ویژگی شخصیتی بخواهد در هر کار همسر خود دخالت کند و به حق این‌که «من باید از همه چیز همسرم مطلع باشم»، به حریم شخصی او تجاوز کرده و آن را زیر پا بگذارد، در واقع بدون آن‌که متوجه باشد به احساسات همسرش لطمه وارد می‌کند.

زن یا مردی که به بلوغ روانی، عقلانی، اجتماعی، اخلاقی و عاطفی رسیده است به هیچ عنوان زیر بار دخالت‌های زیاد از حد همسرش نمی‌رود، بلکه از مشاوره و راهنمایی او استفاده و در صورت نیاز درخواست کمک می‌کند.

 آیا من کنجکاو هستم یا فضول؟

گاهی اوقات کنجکاوی آدم‌ها چنان زیاد می‌شود که نمی‌توانند تشخیص دهند دارند فضولی می‌کنند! شاید بسیاری از ما هم خیلی اوقات اسیر فضولی می‌شویم و خودمان آگاه نیستیم.

 «آیا من فضولم؟»

هر بار که خواستید مطمئن شوید فضولی می‌کنید یا خیر، چند سؤال از خودتان بپرسید:

◾️ آیا این شخص را آن‌قدر می‌شناسم که چنین سوال‌هایی از او بپرسم؟

◾️ آیا حق دارم کارهای این فرد را تحت نظر بگیرم یا حتی او را به خاطر کارهایی که انجام می‌دهد، سرزنش کنم؟

◾️ آیا می‌توانم از او علت کارش را بپرسم و اصلاً چنین اجازه‌ای دارم؟

◾️ علت این سؤال من از او چیست؟ آیا صرفاً می‌خواهم دیدگاهم نسبت به او باز شود یا قصد دیگری دارم؟

◾️ آیا سؤال من از سر حسادت است؟

◾️ آیا حوصله‌ام سر رفته و دنبال هیجان و شایعه پراکنی هستم؟

◾️ آیا می‌خواهم از اطلاعات به دست آمده به نفع خود استفاده کنم؟

◾️ آیا اگر کسی چنین سوالی از من بپرسد، خوشم می‌آید؟

 چند تکنیک دیگر برای مقابله با افراد فضول!

با افراد فضول چه باید کرد؟

وقتی با فردی برمی‌خورید که فضول است، به جای این که اجازه دهید با رفتارش بقیه روزتان را خراب کند با چند روش کاملا موثر می‌توانید از شرشان خلاص شوید:

 اول: موضوع را سریع عوض کنید!

سعی کنید موضوع را بلافاصله عوض کنید. دو حالت دارد. یا متوجه فضولی‌اش می‌شود یا آنقدر اصرار به عوض کردن موضوع کنید که متوجهش کنید!

 دوم: تماس چشمی (زبان بدن چشم ها) را قطع کنید!

شایدبد نباشد از کسی که حس می‌کنید مشغول فضولی است، نگاهتان را برگردانید! می‌توانید وانمود کنید که مثلاً در حال جستجوی چیزی در کیف خودتان هستید. می‌توانید مجله‌ای بردارید و مشغول خواندنش شوید!

 سوم: مبهم پاسخ بدهید

شما مجبور نیستید حتماً هر سؤال شخص مورد نظر را پاسخ بدهید. مثلاً وقتی طرف از شما می‌پرسد «درآمد شما چقدر است؟» می‌توانید بگویید: «اندازه هرکس دیگر با شرایطی مثل من…» یا «به هرصورت می گذره!»

 چهارم: نفس عمیق و سکوت!

اجازه بدهید هرچه دلش می‌خواهد سؤال بپرسد. وقتی نفس عمیق بکشید و جواب ندهید، بالاخره خسته می‌شود و می‌فهمد که تلاشش بیهوده است…

 پنجم: چه لزومی دارد با او ارتباط داشته باشید؟

اگر یک دوست، باعث رنجش و آزار شماست می‌توانید با او قطع ارتباط کنید. اگر به حریم شخصی شما احترام نمی‌گذارد، پس لایق دوستی با شما نیست.

 ششم: به خبرچینی‌هایش در مورد دیگران، اهمیت و علاقه نشان ندهید

کسی که در زندگی دیگران دخالت می‌کند و برای شما تعریف می‌کند، روزی در زندگی خودتان هم سرک خواهد کشید. همچنین چنین شخصی احتمالاً مسائل شما را هم به دیگران می‌گوید. پس او را در چنین مواقعی همراهی نکنید.

 هفتم: رک باشید! تیر خلاص!

اگر با تمام این تفاسیر، طرف متوجه نشد که نباید در زندگی شخصی شما دخالت کند، وقت آن است که رک و پوست کنده در چشم‌های او نگاه کنید و بگویید دیگر اجازه نخواهید داد که به زندگی شما سرک بکشد. به او قاطعانه بگویید که از این کارش اصلاً خوشتان نمی‌آید. نگران هستید که ناراحت شود؟ خب بشود! این همه شما ناراحت شدید. یکبار هم او!

الهه رفتار- بیاموزیم به راحتی دیگران را قضاوت نکنیم ! به حریم خصوصی دیگران احترام بگذاریم و از دخالت بی جا در زندگی دیگران اجتناب کنیم .